Paslanmaz çelik kaliteleri — aileler, AISI/EN/UNS karşılıkları ve fiyat sınıfı
20 kalite beş ailede. Stokta fiyatı olan üç kalite: 304 (147,45 ₺/kg), 316 (235,93 ₺/kg), 430 (103,80 ₺/kg) — 16 Eylül 2026. Diğerleri sipariş üzerine; her kalite için 304'e göre fiyat sınıfı verilmiştir, tahmini fiyat uydurulmaz.
Beş aile — yapı, manyetiklik, sertleşme
| Aile | Karakter | Kaliteler | Manyetik | Isıl işlemle sertleşme |
|---|---|---|---|---|
| Östenitik (300 serisi) | Krom-nikel alaşımı; manyetik değildir, ısıl işlemle sertleşmez, kaynak ve şekillendirme kabiliyeti en yüksek ailedir. Paslanmaz tüketiminin yaklaşık %70'i bu ailedir. | 201, 303, 304, 304L, 309S, 310S, 316, 316L, 316Ti, 321, 904L | Hayır | Yalnız soğuk şekillendirmeyle pekleşir |
| Ferritik (400 serisi, nikelsiz) | Yalnız kromla korozyon direnci sağlar; manyetiktir, nikel içermediği için fiyatı nikel piyasasından bağımsızdır, klorürlü gerilmeli korozyon çatlamasına dayanıklıdır ancak tokluğu ve kaynak kabiliyeti sınırlıdır. | 409, 430, 430F, 441 | Evet | Hayır |
| Martensitik (sertleşebilir 400 serisi) | Krom + yüksek karbon; su verme ve menevişle 45–60 HRC sertliğe ulaşır. Bıçak, mil, valf ve aşınma parçaları için seçilir; korozyon direnci östenitikten düşüktür. | 410, 420 | Evet | Evet, su verme + meneviş |
| Dubleks / süper dubleks | Yarı ferritik yarı östenitik iç yapı; 304'ün iki katı akma dayanımı, yüksek PREN değeri ve düşük nikel. Deniz suyu, kimya ve basınçlı ekipmanda kullanılır; şekillendirme ve kaynak parametreleri dardır. | 2205, 2507 | Kısmen | Hayır |
| Çökelme sertleşmeli (PH) | Yaşlandırma ısıl işlemiyle 1.000–1.400 MPa çekme dayanımı; korozyon direnci 304 sınıfındadır. Havacılık, pompa milleri ve yüksek dayanımlı bağlantı elemanları. | 17-4 PH | Evet | Evet, yaşlandırma |
AISI – EN – UNS çapraz referans ve fiyat sınıfı
"Form" sütunu ürünün hangi biçimde tedarik edildiğini gösterir; fiyat sınıfı 304 sac kg fiyatına göre bant verir. Stoktaki kaliteler yeşil işaretlidir.
| AISI | EN | UNS | Aile | Cr % | Ni % | Diğer | Akma MPa | Form | Fiyat sınıfı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 201 | 1.4372 | S20100 | Östenitik | 16–18 | 3,5–5,5 | Mn 5,5–7,5 · N ≤0,25 | 275 | S B P | 304 fiyatının altında (yaklaşık %20–35 düşük) |
| 303 | 1.4305 | S30300 | Östenitik | 17–19 | 8–10 | S 0,15–0,35 | 190 | M | 304 ile aynı fiyat sınıfı |
| 304 | 1.4301 | S30400 | Östenitik | 17,5–19,5 | 8–10,5 | C ≤0,07 | 210 | S B P M L T | 147,45 ₺/kg |
| 304L | 1.4307 | S30403 | Östenitik | 17,5–19,5 | 8–10,5 | C ≤0,03 | 200 | S B M | 304 ile aynı fiyat sınıfı |
| 309S | 1.4833 | S30908 | Östenitik | 22–24 | 12–15 | C ≤0,08 | 210 | S | 316 üstü (304'ün 1,8–2,5 katı) |
| 310S | 1.4845 | S31008 | Östenitik | 24–26 | 19–22 | C ≤0,08 | 210 | S B | özel alaşım (304'ün 2,5–4 katı), sipariş üzerine |
| 316 | 1.4401 | S31600 | Östenitik | 16,5–18,5 | 10–13 | Mo 2–2,5 | 220 | S B P M L T | 235,93 ₺/kg |
| 316L | 1.4404 | S31603 | Östenitik | 16,5–18,5 | 10–13 | Mo 2–2,5 · C ≤0,03 | 220 | S B M | 316 fiyat sınıfı (304'ün yaklaşık %50–65 üstü) |
| 316Ti | 1.4571 | S31635 | Östenitik | 16,5–18,5 | 10,5–13,5 | Mo 2–2,5 · Ti 5×C–0,7 | 220 | S B | 316 üstü (304'ün 1,8–2,5 katı) |
| 321 | 1.4541 | S32100 | Östenitik | 17–19 | 9–12 | Ti 5×C–0,7 | 200 | S B | 316 fiyat sınıfı (304'ün yaklaşık %50–65 üstü) |
| 904L | 1.4539 | N08904 | Östenitik | 19–21 | 24–26 | Mo 4–5 · Cu 1,2–2 | 220 | S B | özel alaşım (304'ün 2,5–4 katı), sipariş üzerine |
| 409 | 1.4512 | S40900 | Ferritik | 10,5–11,7 | ≤0,5 | Ti 6×C–0,65 | 220 | S B | 304 fiyatının altında (yaklaşık %20–35 düşük) |
| 410 | 1.4006 | S41000 | Martensitik | 11,5–13,5 | ≤0,75 | C 0,08–0,15 | 345 | S M | 304 fiyatının altında (yaklaşık %20–35 düşük) |
| 420 | 1.4021 / 1.4028 / 1.4034 | S42000 | Martensitik | 12–14 | — | C 0,16–0,50 (A/B/C/D alt tipleri) | 345 | S M | 304 ile aynı fiyat sınıfı |
| 430 | 1.4016 | S43000 | Ferritik | 16–18 | — | C ≤0,08 | 260 | S B P | 103,80 ₺/kg |
| 430F | 1.4105 | S43020 | Ferritik | 16–18 | — | S 0,15–0,35 | 250 | M | 304 fiyatının altında (yaklaşık %20–35 düşük) |
| 441 | 1.4509 | S43940 | Ferritik | 17,5–18,5 | — | Ti + Nb stabilize | 250 | S B | 304 fiyatının altında (yaklaşık %20–35 düşük) |
| 2205 | 1.4462 | S32205 | Dubleks / süper dubleks | 22–23 | 4,5–6,5 | Mo 3–3,5 · N 0,14–0,2 | 460 | S B M | 316 üstü (304'ün 1,8–2,5 katı) |
| 2507 | 1.4410 | S32750 | Dubleks / süper dubleks | 24–26 | 6–8 | Mo 3–5 · N 0,24–0,32 | 530 | S B M | özel alaşım (304'ün 2,5–4 katı), sipariş üzerine |
| 17-4 PH | 1.4542 | S17400 | Çökelme sertleşmeli | 15–17 | 3–5 | Cu 3–5 · Nb 0,15–0,45 | 1170 | M | 316 üstü (304'ün 1,8–2,5 katı) |
Form: S sac/plaka · B boru · P kutu profil · M mil/çubuk · L lama/köşebent · T tel/fitting. Mekanik değerler tavlı hâl için tipik EN 10088 alt sınırlarıdır.
Kalite nasıl seçilir? Dört soru
1. Ortamda klorür var mı?
Deniz kıyısı (≤ 5 km), havuz, yol tuzu, klorlu temizlik → 316/316L. Sürekli daldırılmış ılık deniz suyu → 2205. Yoksa 304.
2. Kaynaklanacak mı, et 5 mm üzeri mi?
Evetse düşük karbonlu (304L, 316L) ya da stabilize (321, 316Ti) kalite; aksi hâlde hassaslaşma ve kaynak dikişi çevresinde korozyon.
3. Servis sıcaklığı?
400 °C üzeri sürekli → 321 / 309S / 310S; −100 °C altı kriyojenik → 304L/316L (ferritik ve dubleks gevrekleşir).
4. Sertlik veya yüksek dayanım mı gerekiyor?
Bıçak/aşınma → 420; mil ve yüksek dayanım + korozyon → 17-4 PH; hafif yapı + klorür → 2205 (304'ün iki katı akma).
Beş soruluk interaktif sürüm: kalite seçim sihirbazı.
Kaliteler hakkında sorular
- Paslanmaz çelik kaç çeşittir?
- Beş aile: östenitik (300 serisi, 304/316), ferritik (430/441), martensitik (410/420), dubleks (2205/2507) ve çökelme sertleşmeli (17-4 PH). Ticari olarak en çok 304, ardından 316 ve 430 satılır; bu üçü stoktan, diğerleri sipariş üzerine.
- 304 ile 316 arasındaki fark nedir?
- 316'da %2–2,5 molibden vardır; klorür (deniz, havuz, yol tuzu) ve asidik ortamda çukurcuk korozyonuna direnç sağlar. Mekanik değerler benzerdir; fiyat farkı %6 civarındadır.
- Paslanmaz çelik mıknatıs tutar mı?
- Östenitikler (304, 316) tavlı hâlde tutmaz; ferritik (430) ve martensitik (420) tutar; dubleks kısmen tutar. Soğuk şekillendirilmiş 304 hafif çekim gösterebilir.
- En ucuz paslanmaz kalite hangisi?
- Nikelsiz ferritik 430 ve düşük nikelli 201. İkisi de iç mekân içindir; dış ortam ve ıslak ortamda 304 en ekonomik güvenli seçimdir.
- Hangi kalitenin sertifikası nasıl kontrol edilir?
- EN 10204 3.1 malzeme sertifikasında döküm numarası, bileşim ve mekanik değerler yazar; ürün üzerindeki damga/etiketle eşleşmelidir. Şüphede taşınabilir XRF analizi 1 dakikada Cr/Ni/Mo oranını verir.
- 1.4301, 1.4404 gibi numaralar ne?
- EN 10088 malzeme numaralarıdır: 1.4301 = 304, 1.4307 = 304L, 1.4401 = 316, 1.4404 = 316L, 1.4571 = 316Ti, 1.4541 = 321, 1.4016 = 430, 1.4462 = 2205. Tablo tam çapraz referansı verir.